Hoeveel kWh thuisbatterij heeft jouw klant nodig?

De capaciteit van een thuisbatterij is een van de belangrijkste keuzes bij het samenstellen van een energieopslagsysteem. Te klein dimensioneren betekent dat beschikbare zonne-energie niet volledig kan worden opgeslagen. Een te grote batterij kan juist leiden tot onnodige investeringskosten en capaciteit die een groot deel van het jaar niet wordt benut.

De juiste capaciteit hangt daarom niet af van één standaard vuistregel, maar van het volledige energieprofiel van de klant.

Als installateur kijk je onder andere naar:

• het jaarlijkse elektriciteitsverbruik;
• het verbruik gedurende de dag, avond en nacht;
• de opbrengst van de zonnepanelen;
• de hoeveelheid teruglevering;
• een eventuele warmtepomp of elektrische auto;
• het gebruik van dynamische energietarieven;
• toekomstige uitbreidingsplannen.

Een goed batterijadvies begint dus niet met de vraag hoe groot de batterij maximaal kan zijn, maar met de vraag hoeveel energie de klant daadwerkelijk wil opslaan en verschuiven.

Wat betekent kWh bij een thuisbatterij?

De opslagcapaciteit van een thuisbatterij wordt uitgedrukt in kilowattuur (kWh). Deze waarde geeft aan hoeveel elektrische energie de batterij kan opslaan.

Een batterij met een nominale capaciteit van 10 kWh kan theoretisch 10 kWh energie opslaan. De daadwerkelijk bruikbare capaciteit kan lager liggen door onder andere de toegestane ontladingsdiepte (DoD), systeeminstellingen en verliezen.

Bij het adviseren van een thuisbatterij is het daarnaast belangrijk om onderscheid te maken tussen kWh en kW:

• kWh bepaalt hoeveel energie de batterij kan opslaan;
• kW bepaalt hoeveel vermogen de batterij op een bepaald moment kan laden of leveren.

Een batterij met een grote opslagcapaciteit maar een relatief laag uitgangsvermogen kan bijvoorbeeld alsnog beperkt zijn wanneer meerdere zware verbruikers tegelijkertijd stroom vragen. Capaciteit en vermogen moeten daarom altijd samen worden beoordeeld.

Hoeveel kWh thuisbatterij is nodig per verbruiksprofiel?

Als eerste indicatie kun je het jaarlijkse stroomverbruik combineren met het energieprofiel van de woning. Onderstaande tabel geeft praktische bandbreedtes voor verschillende situaties.

Deze capaciteiten zijn indicatief. Voor een correcte dimensionering moet altijd worden gekeken naar het daadwerkelijke verbruiks- en opwekprofiel en het doel waarvoor de batterij wordt ingezet.

Waarom alleen naar het jaarverbruik kijken niet voldoende is

Twee klanten kunnen allebei 4.000 kWh elektriciteit per jaar gebruiken en toch een compleet andere batterijcapaciteit nodig hebben.

Stel dat klant A een groot deel van de elektriciteit overdag gebruikt. De zonnepanelen leveren op dat moment direct energie aan de woning, waardoor relatief weinig zonnestroom overblijft voor opslag.

Bij klant B vindt een groot deel van het verbruik juist 's avonds plaats. Overdag kan daardoor meer zonne-energie beschikbaar zijn om op te slaan en later te gebruiken.

Voor een nauwkeurige dimensionering is een dagprofiel of kwartierprofiel daarom veel waardevoller dan alleen het jaarlijkse energieverbruik.

Kijk naar het daadwerkelijke zonne-overschot

Wanneer de thuisbatterij voornamelijk wordt gebruikt om het eigen gebruik van zonne-energie te verhogen, is het beschikbare PV-overschot een belangrijke factor.

Een grote batterij combineren met een relatief kleine zonnepaneleninstallatie kan betekenen dat de beschikbare opslagcapaciteit op veel dagen niet volledig wordt benut. Andersom kan een te kleine batterij al vroeg op een zonnige dag volledig geladen zijn, waarna het resterende overschot alsnog wordt teruggeleverd.

Analyseer daarom onder andere:

• het geïnstalleerde PV-vermogen;
• de jaarlijkse PV-opbrengst;
• het directe eigen verbruik;
• de gemiddelde teruglevering;
• het dagelijkse energieoverschot;
• seizoensverschillen in opwek en verbruik.

Rekenvoorbeeld: hoeveel kWh batterij adviseren?

Stel dat een klant jaarlijks 4.000 kWh elektriciteit verbruikt.

Gemiddeld komt dat neer op:

4.000 kWh ÷ 365 dagen = ongeveer 11 kWh per dag.

De klant heeft zonnepanelen en gebruikt overdag gemiddeld 4 kWh rechtstreeks. Op een goede productiedag blijft bijvoorbeeld ongeveer 6 kWh zonne-energie over dat zonder batterij zou worden teruggeleverd.

Wanneer het huishouden 's avonds en 's nachts ongeveer 5 tot 6 kWh gebruikt, kan een batterij van circa 5 tot 7 kWh een logisch uitgangspunt zijn wanneer het primaire doel is om zonne-energie naar de avond te verschuiven.

Dat betekent niet automatisch dat een batterij van precies 5, 6 of 7 kWh de optimale oplossing is. Als installateur moet je daarnaast rekening houden met:

• de bruikbare batterijcapaciteit;
• de ontladingsdiepte (DoD);
• systeemverliezen;
• laad- en ontlaadvermogen;
• seizoensverschillen;
• toekomstige uitbreiding van het energieverbruik.

Het rekenvoorbeeld laat vooral zien waarom dimensioneren op het daadwerkelijke energieprofiel belangrijker is dan werken met één algemene vuistregel.

Hoeveel kWh bij een klein huishouden?

Bij een huishouden van één of twee personen met een relatief laag elektriciteitsverbruik kan een compacte batterij voldoende zijn.

Denk bijvoorbeeld aan een klant met:

• 2.000 tot 3.000 kWh jaarverbruik;
• een relatief kleine PV-installatie;
• beperkt avondverbruik;
• geen warmtepomp;
• geen of beperkt elektrisch laden.

Een capaciteit van ongeveer 3 tot 5 kWh kan dan een logisch startpunt zijn. De daadwerkelijke keuze blijft afhankelijk van de PV-opbrengst en de hoeveelheid energie die dagelijks kan worden verschoven.

Hoeveel kWh bij een gemiddeld gezin?

Bij een gemiddeld huishouden met zonnepanelen ligt het energieverbruik doorgaans hoger en kan er meer energie beschikbaar zijn om op te slaan.

Bij een jaarlijks verbruik van ongeveer 3.000 tot 4.500 kWh kan een thuisbatterij van circa 5 tot 10 kWh interessant zijn.

Ook binnen deze bandbreedte kan het optimale systeem sterk verschillen. Een gezin dat overdag nauwelijks thuis is, kan bijvoorbeeld aanzienlijk meer zonnestroom beschikbaar hebben voor opslag dan een huishouden dat veel elektriciteit direct overdag gebruikt.

Thuisbatterij dimensioneren bij een warmtepomp

Een warmtepomp verhoogt het elektriciteitsverbruik van een woning. Het ligt daarom voor de hand om een grotere batterij te overwegen, maar alleen naar het hogere jaarverbruik kijken kan tot overdimensionering leiden.

Een belangrijk deel van het warmtepompverbruik vindt namelijk in de winter plaats. Juist in die periode ligt de opbrengst van zonnepanelen aanzienlijk lager dan tijdens de zomer.

Bij woningen met een warmtepomp moet je daarom extra kijken naar:

• het winterverbruik;
• de verwarmingsvraag;
• de PV-opbrengst in de winter;
• het benodigde piekvermogen;
• mogelijkheden voor slimme aansturing.

Een hoger jaarverbruik betekent dus niet automatisch dat dezelfde verhouding één-op-één naar een grotere batterij moet worden vertaald.

Thuisbatterij dimensioneren bij een elektrische auto

Ook een elektrische auto kan het jaarlijkse elektriciteitsverbruik aanzienlijk verhogen. Toch hoeft de thuisbatterij niet groot genoeg te zijn om de volledige accu van een elektrische auto te laden.

Afhankelijk van het gebruiksprofiel kan het efficiënter zijn om:

• de elektrische auto direct met beschikbare zonnestroom te laden;
• slim laden toe te passen;
• laadmomenten af te stemmen op energieprijzen;
• de thuisbatterij voornamelijk voor het huishoudelijke verbruik te gebruiken.

Wanneer een klant de elektrische auto vooral 's avonds oplaadt, moet die extra vermogens- en energievraag uiteraard wel worden meegenomen in de dimensionering.

Hoe verandert een dynamisch energiecontract de dimensionering?

Een thuisbatterij kan naast zelfconsumptie ook worden ingezet voor het verschuiven van energie tussen goedkope en duurdere uren.

Bij een dynamisch energiecontract wordt de optimale batterijconfiguratie daarom niet alleen bepaald door de hoeveelheid zonne-energie die beschikbaar is.

Ook deze factoren worden belangrijk:

• prijsverschillen gedurende de dag;
• het aantal laad- en ontlaadcycli;
• het dagelijkse energieverbruik;
• het laad- en ontlaadvermogen;
• de mogelijkheden van het energiemanagementsysteem;
• de gekozen aansturingsstrategie.

Een klant die de batterij uitsluitend voor zelfconsumptie gebruikt, kan daardoor een andere optimale configuratie hebben dan een klant die actief op dynamische tarieven wil sturen.

Groter is niet automatisch beter

Een van de belangrijkste aandachtspunten bij het dimensioneren van thuisbatterijen is het voorkomen van overdimensionering.

Een te grote batterij:

• vraagt om een hogere investering;
• wordt mogelijk onvoldoende geladen;
• benut een deel van de capaciteit niet optimaal.

Een te kleine batterij kan juist:

• al vroeg op de dag volledig geladen zijn;
• een deel van het beschikbare PV-overschot niet opslaan;
• onvoldoende capaciteit bieden voor het gewenste avondverbruik.

De juiste batterijcapaciteit is daarom een balans tussen energieverbruik, opwek, opslagcapaciteit, vermogen, toepassing en investering.

Modulair uitbreiden kan interessant zijn

Niet iedere klant weet hoe het energieverbruik zich de komende jaren gaat ontwikkelen. Een modulair thuisbatterijsysteem kan dan interessant zijn.

De klant kan bijvoorbeeld beginnen met een lagere opslagcapaciteit en het systeem later uitbreiden wanneer er een:

• warmtepomp;
• elektrische auto;
• laadpaal;
• grotere zonnepaneleninstallatie;
• andere elektrische verbruiker

wordt toegevoegd.

Controleer vooraf wel hoeveel batterijmodules het systeem ondersteunt en welke technische voorwaarden gelden voor uitbreiding.

Checklist: zo bepaal je als installateur de juiste batterijcapaciteit

1. Bepaal het jaarlijkse elektriciteitsverbruik.
2. Analyseer het dag- of kwartierprofiel.
3. Controleer de PV-opbrengst.
4. Bepaal hoeveel zonnestroom wordt teruggeleverd.
5. Analyseer het avond- en nachtverbruik.
6. Bepaal het primaire doel van de thuisbatterij.
7. Bereken het benodigde laad- en ontlaadvermogen.
8. Houd rekening met toekomstige elektrificatie.
9. Beoordeel of modulaire uitbreiding gewenst is.
10. Selecteer daarna pas de passende batterijcapaciteit en configuratie.

Veelgestelde vragen over de capaciteit van een thuisbatterij

Hoeveel kWh thuisbatterij heeft een gemiddelde woning nodig?

Voor een gemiddeld huishouden kan een capaciteit van ongeveer 5 tot 10 kWh een bruikbaar uitgangspunt zijn. De daadwerkelijke benodigde capaciteit hangt af van het verbruiksprofiel, de zonnepanelenopbrengst, teruglevering en het doel waarvoor de batterij wordt gebruikt.

Is een thuisbatterij van 5 kWh voldoende?

Voor een huishouden met een relatief laag tot gemiddeld verbruik kan 5 kWh voldoende zijn. Als installateur moet je vooral beoordelen hoeveel energie dagelijks beschikbaar is voor opslag en hoeveel energie de klant later op de dag wil gebruiken.

Hoeveel kWh thuisbatterij bij 4.000 kWh jaarverbruik?

Alleen op basis van 4.000 kWh jaarverbruik kan de benodigde batterijcapaciteit niet exact worden bepaald. Als globale indicatie kan 5 tot 10 kWh interessant zijn, maar het dagprofiel, PV-overschot en avondverbruik zijn uiteindelijk bepalend.

Moet de batterij even groot zijn als het dagelijkse stroomverbruik?

Nee. Het is meestal niet nodig om het volledige dagelijkse elektriciteitsverbruik in de thuisbatterij te kunnen opslaan. Dimensioneer vooral op de hoeveelheid energie die tussen verschillende momenten van de dag moet worden verschoven.

Is een grotere thuisbatterij altijd beter?

Nee. Een grotere thuisbatterij vraagt om een hogere investering en kan onnodig zijn wanneer onvoldoende energie beschikbaar is om de capaciteit regelmatig te benutten. Een goed gedimensioneerd systeem sluit aan op het daadwerkelijke energieprofiel en de toepassing.

Conclusie: hoeveel kWh thuisbatterij heeft jouw klant nodig?

Er bestaat geen standaardantwoord op de vraag hoeveel kWh thuisbatterij een klant nodig heeft.

Voor een klein huishouden kan 3 tot 5 kWh een logisch uitgangspunt zijn. Voor een gemiddeld huishouden kan 5 tot 10 kWh beter passen. Bij hogere energievragen kunnen systemen van 10 tot 15 kWh of meer interessant worden.

Deze bandbreedtes zijn echter alleen een startpunt. Een goed batterijadvies baseer je als installateur op het volledige energieprofiel: elektriciteitsverbruik, PV-opbrengst, teruglevering, laad- en ontlaadvermogen, toekomstige elektrificatie en het doel waarvoor de batterij wordt ingezet.

Daar ligt ook de toegevoegde waarde van de installateur. Niet de grootste batterij adviseren, maar de juiste batterij dimensioneren voor de specifieke energiesituatie van de klant.

Apex ondersteunt installateurs bij het selecteren en samenstellen van complete energieopslagsystemen. Bekijk het assortiment thuisbatterijen of neem contact op met Apex voor technisch advies over de juiste batterijcapaciteit en configuratie voor jouw project.